ریچارد لین و تاتو ون‌هانن در سال ۲۰۰۲ کتابی منتشر کردند که حداقل برای ما که داعیه‏ای در سطح جهان داریم بسیار گران تمام شد. بر اساس پژوهش لین و ون هانن که در قالب کتاب “رابطه ضریب هوشی و ثروت ملت‌ها (IQ and the Wealth of Nations)‏ ” منتشر گردید ، ایران با ضریب هوشی ۸۴ ، در جایگاه ۵۷ جهانی ( پس از خیلی از کشورها!!!) قرار دارد. با تمام این تفاسیر اگر لین عزیز کمی درباره ما بیشتر کندوکاو می نمود در این نتیجه گیری قطعاً تجدید نظر می کرد. برخی از ما در اکثر علوم صاحب نظریم. نظر ؟ خُب، مثلاً برای ارائه نظریات علمی و فنی و تخصصی در جهان چه کاری صورت می پذیرد؟

محقق عزیز در یک محیط علمی جهت اجتهاد و ارائه نظر آنقدر درس می خواند ، پژوهش می کند تا موفق به اخذ درجه پی‌اچ‌دیPhD)‏ (مخفف واژه‌ی لاتین (philosophiae doctor) دورهٔ دکتری تخصصی در علوم گردد.(در حقیقت «اعلی ترین درجه علمی» در علم مورد نظر و یا «صاحب فلسفه و اجتهاد علمی در دانش موردنظر» می‌باشد. مدرک پی‌اچ‌دی یا دکتری تخصصی بالاترین مدرک آکادمیک و دانشگاهی در جهان است که معمولا در رشته‌های زیرمجموعه علوم پایه،کشاورزی و منابع طبیعی،فنی و مهندسی،علوم انسان و هنر پس از گذراندن مدارج لیسانس‏ و فوق لیسانس و ارائهٔ یک نوآوری در قالب رسالهٔ دورهٔ دکتری است.) اما برخی از ما برای اجتهاد در کندهوش ترین افراد با مطالعه یک یا دو  کتاب و در حد تیزهوشی با مطالعه دو یا چند خط به درجه اجتهاد علمی می رسیم باور ندارید عرض کنم :

  • علم مدیریت : برخی مادرزادی در این حوزه عالم و برخی در این حوزه بدون هیچ مطالعه و یا تجربه ای صاحب نظرند.
  • ·        علم سیاست : بدون شرح!
  • ·        علم ورزش : تقریباً همه ما صاحبنظریم
  • ·        علم تاریخ : واقعاً گفتن دارد؟! ( یکی از دوستانِ دوستان ما که در امر چاپ بصورت تجربی متخصص و متبحر هستند و البته صاحب تالیف ، زحمت کشیده اند در حدود ده ، پانزده مجلد در رد تاریخ قبل از صفویه در داخل و خارج منتشر کرده اند…)
  • ·        علم اقتصاد : محمد آقا ، بقال ما هم در این حوزه صاحب نظر است
  • ·        علم روانشناسی : این حوزه جدیداً مورد توجه خیلی از بزرگواران قرار گرفته و با مطالعه یک کتاب روزانه به خیل متخصصین در این حوزه افزوده می شود( ………)

و…

جمع بندی : با توجه به مطالب فوق و انتقاداتی احتمالی که ممکن است مطرح شود :

  • اینکه ما باهوش ترینیم ( و با توجه به آمار) دلیل نمی شود که فقط حس خودبرتر بینی را تقویت کنیم! GDP هم باید تقویت شود ،کار مفید و خالصانه ما هم باید تقویت شود، اخلاق ، دانش پویی و…
  • صرف مطالعه چند کتاب صاحب تخصص و اجتهاد نخواهیم شد( همانطور که در دین به مرجع مراجعه می شود در سایر موارد هم باید به مرجع مراجعه کرد….)
  • برای عزیزانی که کمی غیرت دینی دارند این دو حدیث از پیامبر کفایت امر است .( عزیزانی که با علم به تخصص از آن نوعی که عرض شد با اعتماد به نفس قبول مسئولیت نیز می نمایند ، به عبارتی آن تخصص را بالفعل نموده و به خدمت می گیرند!!! در حديثي از پيامبر(صلي الله عليه و اله) وارد شده است: قال النبي(صلي الله عليه و آله) : «مَنْ تَقَدَّمَ عَلي قَوْمٍ مِنَ الْمُسْلِمينَ وَ هُوَ يَري أَنَّ فيهِمْ من هو افضل منه فقد خان اللَّه‏و رسوله و المسلمين. هر كس جلودار عده‏اي از مسلمانان گردد در حالي كه مي‏داند در بين مسلمين‏فردي بهتر از او وجود دارد پس خائن به خدا، رسولش و مسلمانان خواهد بود (الغدير، ج 8 ، ص 291) . و  “لايَنْبَغي لِلْمُؤمِنِ أَنْ يُذِلَّ نَفْسَهُ قيلَ لَهُ: وَ كَيْفَ يُذِلّ نَفْسَهُ؟ قالَ: يَتَعَرَّضَ لِمالايُطيقُ” ؛ مؤمن حق ندارد خود را به ذلّت بيندازد. پرسيده شد چگونه به ذلت مي‏افتد؟ فرمود: خود را داوطلب كاري كند كه بيش از توان اوست. (الكافي، ج 5، ص 64)